Номер 3, страница 9 - гдз по белорусскому языку 6 класс учебник Валочка, Зелянко

3. Прачытайце і параўнайце два тэксты. Вызначце, які з іх напісаны на беларускай літаратурнай мове, а які адносіцца да народных гаворак.

I. Звычайна кожная нацыя атаясамліваецца з адной нацыянальнай мовай, напрыклад, французы — з французскай, шведы — са шведскай, грузіны — з грузінскай і г. д. Аднак у сучасным свеце нярэдкія сітуацыі, калі адна нацыя карыстаецца некалькімі мовамі. Тыповым прыкладам можа служыць Швейцарыя. Швейцарцы — адна нацыя, аднак карыстаюцца яны французскай, нямецкай, італьянскай і рэтараманскай мовамі («Беларуская мова: энцыклапедыя»).

II. Цяпер жысьць намнога луччы, чым была раньш. Січас усё ёсьць: і ра́дзівы, і лісапе́ты, і мытацы́клы, і пла́цці ра́зныі мо́дныі. Пыглядзіш друге́й рас на ціпе́рішнію мыладзёш і ду́мыіш: «Вам ні прыйшло́ся знаць усё тоя, што піріцірпéлі калі́-та мы» (Паводле кнігі «Беларуская дыялекталогія»).

На падставе ведаў пра беларускую мову прывядзіце прыклады, якія пацвярджаюць адрозненне літаратурнай мовы ад народных гаворак.

Прывядзіце з тэксту II пяць прыкладаў дыялектных слоў і іх адпаведнікаў у літаратурнай мове. Запішыце парамі.

3. Тэкст I напісаны на беларускай літаратурнай мове. Тэкст II адносіцца да народных гаворак.

Адрозненне літаратурнай мовы ад народных гаворак пацвярджаюць наступныя прыклады з тэксту II: ужыванне дыялектных слоў (жысь, лісапеты, ціпер), фанетычныя асаблівасці, такія як цвёрдае вымаўленне гукаў [р] і [ч] (раньшы, січас), неадпаведнасць літаратурнай норме дзекання і цекання (ціпер замест цяпер), а таксама граматычныя формы, характэрныя для гаворак (канчаткі -ыйі ў прыметніках: разныйі, модныйі).

Прыклады дыялектных слоў і іх адпаведнікаў у літаратурнай мове:

ціпер – цяпер

жысь – жыццё

раньшы – раней

лісапеты – веласіпеды

мыладзёш – моладзь